Mózgowe Porażenie Dziecięce

        Rozwój dziecka uwarunkowany jest dojrzewaniem o.u.n i znajduje swój wyraz w stopniowym doskonaleniu umiejętności ruchowych i właściwym reagowaniu na różne bodźce płynące z otoczenia. Odpowiedni dopływ bodźców już w okresie życia płodowego oraz właściwa opieka matki w pierwszych miesiącach po urodzeniu zapewniają naturalny proces dojrzewania i pojawiania się takich samych sekwencji ruchowych u wszystkich niemowląt, zgodnie z prawami rządzącymi rozwojem. W pierwszym roku życia rozwój ruchowy jest ściśle powiązany z rozwojem sfery psychicznej i dlatego u najmłodszych dzieci mówimy o rozwoju psychoruchowym.

Trzeba bowiem pamiętać, że poza rozwojem fizycznym, u dziecka obserwuje się szereg zjawisk związanych z jego rozwojem psychicznym i ruchowym, które w pierwszych 2 – 3 latach życia są ze sobą tak ściśle powiązane i wzajemnie od siebie zależne, iż nie sposób precyzyjnie je odgraniczyć. Mimo to, rozmaite testy rozwoju psychomotorycznego, dla celów praktycznych, pozwalają na ocenę tego rozwoju z rozbiciem na podstawowe sfery – tzn. postawę i lokomocję (tzw. motoryka duża), koordynację wzrokowo – ruchową (tzw. motoryka mała), mowę (bierną i czynną) oraz kontakty społeczne.
Doznania płynące z wykonywanych przez dziecko ruchów umożliwiają mu coraz lepsze poznawanie własnego ciała, jego granic, najbliższego otoczenia oraz zależności od działającej siły ciążenia. Integracja wrażeń zmysłowych z ruchem zaczyna się już od wczesnego okresu wewnątrz łonowego i w tym okresie najwyraźniej dotyczy czucia, równowagi i słuchu, ale najintensywniej rozwój tego współdziałania przypada na pierwsze miesiące i lata życia. Aktywność poszczególnych części staje się coraz większa i bardziej skoordynowana. Wraz z rozwojem motywacji do poznawania otaczającego świata ruch jest lepiej koordynowany przez o.u.n co wyraża się zmianą nasilenia aktywności o.u.n.

`Przebiegiem rozwoju rządzą pewne prawa. Jest on wprawdzie procesem ciągłym i harmonijnym, ale przebieg jego jest etapowy, z zauważalnymi skokami rozwojowymi. Zdobywanie przez dziecko nowych sprawności i umiejętności odbywa się w określonej kolejności (z małymi indywidualnymi odstępstwami) tak, że mówi się nawet o fizjologicznej sekwencji rozwoju. Kolejne etapy rozwojowe są wzajemnie uwarunkowane a pominięcie jakiegoś etapu nie tylko utrudnia rozwój, ale sprzyja też wytworzeniu się „patologicznej motoryki“. Dzięki stopniowo zdobywanym doświadczeniom sensomotorycznym niemowlę wykształca niezbędne umiejętności, które wpływają na jakościowe i ilościowe aspekty rozwoju. Obserwuje się charakterystyczne prawa oraz kierunki rozwoju.

• od głowy do nóg, czyli cefalokaudalny – związany jest ze stopniowym pozyskiwaniem kontroli poszczególnych części ciała począwszy od głowy, aż po kończyny dolne.
Prawo cefalokaudalne oznacza, iż w wyniku uzyskania prawidłowej kontroli części ciała położonych wyżej, czyli głowy i obręczy barkowej – dziecko ma możliwość osiągnięcia kontroli w częściach położonych niżej, czyli miednicy i kończynach dolnych. Następstwem uzyskania kontroli w odcinkach ciała położonych wyżej jest rozwój części ciała położonych niżej.
Taki sposób osiągania kolejnych etapów rozwojowych nosi miano rozwoju w sekwencji cefalokaudalnej. Obserwuje się tu jednak pewna zależność zwrotną – tzn. prawidłowa aktywność i kontrola części ciała położonych niżej umożliwiaj rozwój funkcji części położonych wyżej. Przykładowo – około 6 miesiąca życia wskutek rozwoju integracji napięcia w pozycji pronacyjnej miednica przylega do podłoża, w związku z tym kończyny dolne prostują się możliwe jest odpychanie paluchami od podłoża, co wpływa na dalsze doskonalenie stabilizacji miednicy. Dzięki temu dziecko ma możliwość wyższego uniesienia głowy i klatki piersiowej nad podłoże, co rozwija dysocjacje pomiędzy obręczami barkową i biodrową w płaszczyźnie strzałkowej oraz umożliwia wysoki podpór na kończynach górnych z wyprostem w stawach łokciowych. Tak, więc odpowiedni poziom stabilizacji miednicy wpływa na dalszy rozwój stabilizacji obręczy barkowej, kończyn górnych i głowy.
• od odcinków proksymalnych do dystalnych – oznacza to, że dzięki centralnej stabilizacji ciała możliwe jest wykonywanie niezależnych, swobodnych ruchów w częściach położonych obwodowo.
Prawo proksymalno – dystalne oznacza, iż w wyniku uzyskania centralnej stabilizacji jest możliwy rozwój kontroli w odcinkach położonych obwodowo, czyli kończynach dolnych i górnych. Prawo to również ma charakter zwrotny. Stopniowy rozwój poszczególnych części ciała położonych dystalne wpływa zwrotnie doskonaląc dalszy rozwój i funkcjonowanie części ciała położonych proksymalnie. Przykładowo uzyskanie kontroli głowy umożliwia w pozycji pronacyjnej wysuwanie w przód kończyn górnych a ich aktywność w podporze wpływa z kolei zwrotnie na rozwój kontroli głowy.
• od odruchów bezwarunkowych do reakcji o charakterze odruchowo – warunkowym, co oznacza stopniowe przejmowanie kontroli postawy i ruchu przez coraz to wyższe piętra ośrodkowego układu nerwowego i w związku z tym obserwujemy zmianę zachowań ruchowych od bezwarunkowych do w pełni świadomych i kontrolowanych
• od masowych reakcji płodu do ruchów selektywnych, co oznacza wyhamowanie aktywności tonicznej i rozdzielenie globalnych synergii mięśniowych oraz związany z tym rozwój ruchów selektywnych
• od motoryki tonicznej do ruchów fazowych, co związane jest z wyhamowaniem odruchów tonicznych oraz możliwością integracji napięcia posturalnego we wzorcach reakcji nastawczych i równowagi
• od ruchów niekontrolowanych do ruchów celowych, co świadczy o stopniowym rozwoju organizacji neurologicznej począwszy od ośrodków położonych w rdzeniu do ośrodków zlokalizowanych w korze mózgowej
• od ruchów prostych do ruchów złożonych i skoordynowanych, co oznacza postęp w zakresie kontroli postawy i ruchu
• od dużej liczby punktów podparcia – czyli od stadium apedalnego przez qadripedalne, aż do dipedalnego.

Na pozór wydaje się, że kierunek rozwoju jest cefalokaudalny i proksymalno dystalny, ale szczegółowa analiza wskazuje również zależności przebiegające w odwrotnych kierunkach. Procesy te wzajemnie się warunkują wykazują i wykazują ścisłe zależności.
Postęp integracji napięcia posturalnego przebiega, więc wielokierunkowo:
- z góry w dół
- z dołu do góry
- ze środka na zewnątrz
- z zewnątrz do środka [